termin udostępniania: marzec - kwiecień 2001 r.

W sobotę 16 marca 1901 roku wieczorem Teatr Miejski zapłonął elektrycznymi światłami. Prapremiera "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego ściągnęła do teatru pełną widownię. Po spektaklu publiczność udała się do domów - jedni własnymi ekwipażami, inni fiakrem, jeszcze inni piechotą. Część zaś mogła przejść na przystanki tramwajowe przy ul. Basztowej bądź pod Barbakan, aby - po raz pierwszy w Krakowie - pojechać elektrycznym tramwajem.

Owa sobota była bowiem również dniem uruchomienia tramwaju elektrycznego w Krakowie. Po dziewiętnastu prawie latach kursowania tramwaju konnego, po sześciu latach rozważań i dyskusji, po dwóch latach realizacji przebudowy trakcji konnej na elektryczną i po kilku tygodniach prób z nowym taborem - dokonało się uroczyste otwarcie.Otwarcie kolei elektrycznej odbyło się 16 marca rano o godzinie dziewiątej. Przed gmachem magistratu zebrali się naczelnicy władz: JE. komendant korpusu bar. Albori, JE. komendant twierdzy Dessowicz, sekretarz namiestnictwa p. Rożański,(...)p. prezydent Friedlein, I wiceprezydent miasta prof. Dr Juliusz Leo, oraz grono członków Rady miasta(...). Po godzinie 9 rano nadszedł przed gmach magistratu pięknie udekorowany wóz kolei elektrycznej; ozdabiały go festony z materyj o barwach miasta: niebieskiej i białej, oraz chorągiewki o barwach narodowych. Za wozem elektrycznym szedł przyczepiony wóz dawnego taboru kolei konnej, zupełnie odnowiony i również dekorowany.Do obu wozów wsiedli przedstawiciele władz i miasta oraz reprezentanci prasy i udali się najpierw na dworzec kolejowy, a stąd do Rynku i do parku krakowskiego. Z parku Krakowskiego udano się do stacyi centralnej przy ul. Gazowej, gdzie uczestnicy obejrzeli urządzenia kolei elektrycznej; przedewszystkiem kotły(...)a następnie maszyny("Czas", 16 III 1901). Był to tramwaj wąskotorowy o rozstawie szyn 900 mm. 30-miejscowe wagony silnikowe zbudowano w fabryce w Sanoku, z silnikami i osprzętem elektrycznym z wytwórni Österreichische Siemens-Schuckert, która wykonała także elektryczną sieć zasilania i dostarczyła urządzeń dla elektrowni. Zamierzenie zrealizowała Krakowska Spółka Tramwajowa, powołana jako następca spółki eksploatującej w Krakowie tramwaj konny. Początkowo tramwaj elektryczny funkcjonował na dwóch liniach: Most Podgórski - Rynek Główny - Dworzec (linia nr 1) oraz Rynek Główny - ul. Szewska - Park Krakowski. Trzy kolejne linie oddano do użytku 25 października 1902 r.

Tramwaj elektryczny w mieście stosunkowo niewielkim jak Kraków (ok. 85 000 mieszkańców) stanowił powód do dumy: nowoczesny środek komunikacji zbiorowej stawiał Kraków w rzędzie wielkomiejskich ośrodków cieszących się najnowszymi zdobyczami cywilizacyjnymi "wieku pary i elektryczności". Nie obyło się jednak bez kłopotów: już 22 III 1901 r. tramwaj przejechał kobietę na ul. Grodzkiej, a następnego dnia zderzył się w Rynku z dorożką. Od chwili wprowadzenia trakcji normalnotorowej w "Wielkim Krakowie" w 1913 roku następowała sukcesywna kasacja linii wąskotorowych. Z winy kryzysów wojennych i gospodarczych elektryczny tramwaj wąskotorowy utrzymał się jednak przez pół wieku: jego ostatni kurs odbył się na linii nr 1 w dniu 31 XII 1952 roku.

W stulecie uruchomienia tramwaju elektrycznego w Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie, ul. Św. Wawrzyńca 15 - w hali zajezdni tramwaju wąskotorowego - czynna jest okolicznościowa wystawa czasowa (fotografie i dokumenty dot. tramwaju wąskotorowego oraz działalności Krakowskiej Spółki Tramwajowej).