Rozmiar: 117272 bajtów
 

Z dziejów telefonu

termin udostępniania: 21 listopad 2003 r. - 31 marzec 2004 r.

Wynalazek telefonu, opatentowany 6 III 1876 r. przez Aleksandra Grahama Bella, należy do tych osiągnięć XIX wieku, które odegrały największą rolę w kształtowaniu oblicza świata naszych czasów. Wystawa obrazuje podstawowe zasady akustyczne i elektryczne działania aparatu telefonicznego i łączności telefonicznej oraz istotę dawniejszych metod przesyłania informacji na odległość, stosowanych również w dzisiejszych czasach. W tej części stanowiska interaktywne są przeznaczone do bezpośredniej obsługi przez zwiedzających. Zapoznać się tu można m.in. z telegrafem akustycznym (bębny), z optyczną telegrafią semaforową (sygnalizacja rękami za pomocą umownych znaków), z optyczną sygnalizacją alfabetem Morse´a, z wzmocnieniem dźwięku przekazywanego na odległość, z działaniem ręcznej centrali telefonicznej, radiotelefonią, z przekazem światła przez światłowód, z metodą wideokonferencji przy użyciu zespołu komputerów (ogółem 11 stanowisk interaktywnych).

Wystawa prezentuje również przegląd ok. 50 zabytkowych i współczesnych aparatów telefonicznych z lat około 1885–2002. Okres sprzed I wojny światowej dokumentują telefony i akcesoria produkcji obcej, m.in. firmy Ericsson, posiadającej montownie w Petersburgu i Wiedniu. Z międzywojnia pochodzą telefony firm Ericsson i Siemens, które posiadały montownie w Polsce, oraz polskiej Państwowej Wytwórni Aparatów Telegraficznych i Telefonicznych, w 1931 r. przekształconej w Państwowe Zakłady Tele– i Radiotechniczne (w tym najpowszechniejszy od końca lat 30–tych do początku 50–tych aparat typu CB–35). Z okresu powojennego pochodzi reprezentatywny przegląd telefonów produkcji krajowej (Łódź, Bydgoszcz, Radom), w tym aparaty z tzw. "serii kwiatów" z lat 70–80–tych: Aster, Bratek, Tulipan i in. Osobną część wystawy – fotografie, calendarium, aparaty telefoniczne – poświęcono dziejom telefonu w Krakowie, pamiętając, że w roku 2003 minęło 110 lat od otwarcia publicznej sieci telefonicznej w Krakowie. W szczególności prezentowane są tu telefony specjalnego przeznaczenia wytwarzane w krakowskich zakładach Telkom–Telos. Ekspozycję uzupełniają przykłady urządzeń związanych z telefonią, a to: dalekopisy, radiotelefony, kable telefoniczne, ręczne centrale telefoniczne.

Z dziejów telefonizacji

6 III 1876

Aleksander Graham Bell uzyskuje patent na telefon. Pierwsze aparaty są jednoczęściowe, słuchawka służy jednocześnie jako mikrofon.

1878

wprowadzenie wiszących aparatów telefonicznych, w których słuchawka i mikrofon stanowią osobne zespoły. Uruchomienie pierwszej centrali w Newhaven (USA). Pierwszy publiczny pokaz telefonu w Warszawie.

1880

pierwsze publiczne aparaty wrzutowe w USA.

1882

wprowadzenie aparatów wiszących z mikrofonami wbudowanymi w korpus oraz jedną lub dwiema słuchawkami podwieszanymi. Otwarcie pierwszej na ziemiach polskich publicznej sieci telefonicznej w Warszawie.

1886

wynalazek systemu tzw. centralnej baterii: CB, tj. centralnego zasilania sieci abonenckiej - dotychczas stosowano system MB: miejscowej baterii, tj. baterii z ręcznym induktorem na korbkę w każdym aparacie.

1892

firma Ericsson rozpoczyna seryjną produkcję aparatów z mikrotelefonami (słuchawka i mikrofon na wspólnym uchwycie) i z widełkami będącymi elementem przełącznika obwodowego zamiast dawniejszej dźwigni. Uruchomienie pierwszej praktycznej automatycznej centrali telefonicznej systemu Strowgera w La Porte (USA).

Po 1900

wprowadzenie tarczy obrotowej do wybierania numeru abonenta.

1930

rzeźbiarz Jan Heilberg na zlecenie firmy Ericsson projektuje aparat o opływowym kształcie, nachyloną górną płytą z tarczą i widełkami wewnętrznymi - aż do lat 1970-tych powszechny wzorzec bryły telefonu.

Lata 1960 - 80

ewolucja bryły aparatu telefonicznego do spłaszczonej sylwetki, zastosowanie klawiatury do wybierania numerów.

1969

powstanie pierwszej satelitarnej sieci telekomunikacyjnej.

1980

początki powszechnego stosowania mikroelektronicznych podzespołów w aparatach telefonicznych.

1983

otwarcie pierwszej sieci telefonii komórkowej w Chicago.

Pocz. lat 1990

rozpowszechnienie światłowodów w łączach telefonicznych.

Z dziejów telefonii w Krakowie

Ok. 1885

istnieją wewnętrzne, niepubliczne sieci telefoniczne: wojskowa sieć Twierdzy Kraków, połączenia kolei, straży pożarnej, policji, magistratu.

1 I 1893

oddanie do użytkowania publicznej sieci telefonicznej: 95 abonentów, centrala ręczna w budynku Poczty Głównej obsługiwana przez 8 telefonistek. Do końca 1893 r. zarejestrowano 214 abonentów.

Ok. 1900

Biuro i Zakład ElektrotechnicznyElektrykaFranciszka Migdzińskiego wytwarza na bazie części importowanych aparaty telefoniczne systemu MB tj. z własnym zasilaniem.

1908

zainstalowanie jednej z pierwszych w Europie automatycznej centrali systemu Dietla pojemności 1600 numerów. Do 1914 r. następuje sukcesywna rozbudowa centrali do 2500 numerów.

1911

wprowadzenie pierwszych publicznych aparatów wrzutowych.

1928

zainstalowanie centrali automatycznej Salme marki Ericsson o pojemności 6000 numerów - do 1938 r. rozbudowana do 12000 numerów. Otwarcie Państwowej Fabryki Kabli, która od 1930 r. działa w Płaszowie.

1937

założono drugie w Polsce Liceum Teletechniczne.

1958

Krakowska Fabryka Kabli podjęła produkcję kabla koncentrycznego.

1960 - 63

w Krakowskich Zakładach TeletechnicznychTelos, obecnie Telkom-Telos, wdrożono produkcję aparatów telefonicznych specjalnego przeznaczenia: górniczych, okrętowych, przemysłowych itd.

Lata 1970-te

proces wprowadzania wewnętrznych sieci łączności radiotelefonicznej w krakowskich służbach inżynierii miejskiej.

17 X 1987

zainstalowanie stutysięcznego aparatu telefonicznego.

IX 1992

zarejestrowano pierwsze telefony komórkowe w systemie analogowym (Centertel).

1996

zarejestrowano pierwsze telefony komórkowe w systemie cyfrowym (Era, Plus).