Z dziejów telefonu
termin udostępniania: 21 listopad 2003 r. - 31 marzec 2004 r.
Wynalazek telefonu, opatentowany 6 III 1876 r. przez Aleksandra Grahama Bella, należy do tych osiągnięć XIX wieku, które odegrały największą rolę w kształtowaniu oblicza świata naszych czasów. Wystawa obrazuje podstawowe zasady akustyczne i elektryczne działania aparatu telefonicznego i łączności telefonicznej oraz istotę dawniejszych metod przesyłania informacji na odległość, stosowanych również w dzisiejszych czasach. W tej części stanowiska interaktywne są przeznaczone do bezpośredniej obsługi przez zwiedzających. Zapoznać się tu można m.in. z telegrafem akustycznym (bębny), z optyczną telegrafią semaforową (sygnalizacja rękami za pomocą umownych znaków), z optyczną sygnalizacją alfabetem Morse´a, z wzmocnieniem dźwięku przekazywanego na odległość, z działaniem ręcznej centrali telefonicznej, radiotelefonią, z przekazem światła przez światłowód, z metodą wideokonferencji przy użyciu zespołu komputerów (ogółem 11 stanowisk interaktywnych).
Wystawa prezentuje również przegląd ok. 50 zabytkowych i współczesnych aparatów telefonicznych z lat około 1885–2002. Okres sprzed I wojny światowej dokumentują telefony i akcesoria produkcji obcej, m.in. firmy Ericsson, posiadającej montownie w Petersburgu i Wiedniu. Z międzywojnia pochodzą telefony firm Ericsson i Siemens, które posiadały montownie w Polsce, oraz polskiej Państwowej Wytwórni Aparatów Telegraficznych i Telefonicznych, w 1931 r. przekształconej w Państwowe Zakłady Tele– i Radiotechniczne (w tym najpowszechniejszy od końca lat 30–tych do początku 50–tych aparat typu CB–35). Z okresu powojennego pochodzi reprezentatywny przegląd telefonów produkcji krajowej (Łódź, Bydgoszcz, Radom), w tym aparaty z tzw. "serii kwiatów" z lat 70–80–tych: Aster, Bratek, Tulipan i in. Osobną część wystawy – fotografie, calendarium, aparaty telefoniczne – poświęcono dziejom telefonu w Krakowie, pamiętając, że w roku 2003 minęło 110 lat od otwarcia publicznej sieci telefonicznej w Krakowie. W szczególności prezentowane są tu telefony specjalnego przeznaczenia wytwarzane w krakowskich zakładach Telkom–Telos. Ekspozycję uzupełniają przykłady urządzeń związanych z telefonią, a to: dalekopisy, radiotelefony, kable telefoniczne, ręczne centrale telefoniczne. |
|
|
Z dziejów telefonizacji
|
6 III 1876
|
Aleksander Graham Bell uzyskuje patent na telefon. Pierwsze aparaty są jednoczęściowe, słuchawka służy jednocześnie jako mikrofon.
|
|
1878
|
wprowadzenie wiszących aparatów telefonicznych, w których słuchawka i mikrofon stanowią osobne zespoły. Uruchomienie pierwszej centrali w Newhaven (USA). Pierwszy publiczny pokaz telefonu w Warszawie.
|
|
1880
|
pierwsze publiczne aparaty wrzutowe w USA.
|
|
1882
|
wprowadzenie aparatów wiszących z mikrofonami wbudowanymi w korpus oraz jedną lub dwiema słuchawkami podwieszanymi. Otwarcie pierwszej na ziemiach polskich publicznej sieci telefonicznej w Warszawie.
|
|
1886
|
wynalazek systemu tzw. centralnej baterii: CB, tj. centralnego zasilania sieci abonenckiej - dotychczas stosowano system MB: miejscowej baterii, tj. baterii z ręcznym induktorem na korbkę w każdym aparacie.
|
|
1892
|
firma Ericsson rozpoczyna seryjną produkcję aparatów z mikrotelefonami (słuchawka i mikrofon na wspólnym uchwycie) i z widełkami będącymi elementem przełącznika obwodowego zamiast dawniejszej dźwigni. Uruchomienie pierwszej praktycznej automatycznej centrali telefonicznej systemu Strowgera w La Porte (USA).
|
|
Po 1900
|
wprowadzenie tarczy obrotowej do wybierania numeru abonenta.
|
|
1930
|
rzeźbiarz Jan Heilberg na zlecenie firmy Ericsson projektuje aparat o opływowym kształcie, nachyloną górną płytą z tarczą i widełkami wewnętrznymi - aż do lat 1970-tych powszechny wzorzec bryły telefonu.
|
|
Lata 1960 - 80
|
ewolucja bryły aparatu telefonicznego do spłaszczonej sylwetki, zastosowanie klawiatury do wybierania numerów.
|
|
1969
|
powstanie pierwszej satelitarnej sieci telekomunikacyjnej.
|
|
1980
|
początki powszechnego stosowania mikroelektronicznych podzespołów w aparatach telefonicznych.
|
|
1983
|
otwarcie pierwszej sieci telefonii komórkowej w Chicago.
|
|
Pocz. lat 1990
|
rozpowszechnienie światłowodów w łączach telefonicznych.
|
Z dziejów telefonii w Krakowie
|
Ok. 1885
|
istnieją wewnętrzne, niepubliczne sieci telefoniczne: wojskowa sieć Twierdzy Kraków, połączenia kolei, straży pożarnej, policji, magistratu.
|
|
1 I 1893
|
oddanie do użytkowania publicznej sieci telefonicznej: 95 abonentów, centrala ręczna w budynku Poczty Głównej obsługiwana przez 8 telefonistek. Do końca 1893 r. zarejestrowano 214 abonentów.
|
|
Ok. 1900
|
Biuro i Zakład ElektrotechnicznyElektrykaFranciszka Migdzińskiego wytwarza na bazie części importowanych aparaty telefoniczne systemu MB tj. z własnym zasilaniem.
|
1908 |
zainstalowanie jednej z pierwszych w Europie automatycznej centrali systemu Dietla pojemności 1600 numerów. Do 1914 r. następuje sukcesywna rozbudowa centrali do 2500 numerów.
|
1911 |
wprowadzenie pierwszych publicznych aparatów wrzutowych.
|
1928 |
zainstalowanie centrali automatycznej Salme marki Ericsson o pojemności 6000 numerów - do 1938 r. rozbudowana do 12000 numerów. Otwarcie Państwowej Fabryki Kabli, która od 1930 r. działa w Płaszowie.
|
1937 |
założono drugie w Polsce Liceum Teletechniczne.
|
1958 |
Krakowska Fabryka Kabli podjęła produkcję kabla koncentrycznego.
|
|
1960 - 63
|
w Krakowskich Zakładach TeletechnicznychTelos, obecnie Telkom-Telos, wdrożono produkcję aparatów telefonicznych specjalnego przeznaczenia: górniczych, okrętowych, przemysłowych itd.
|
Lata 1970-te |
proces wprowadzania wewnętrznych sieci łączności radiotelefonicznej w krakowskich służbach inżynierii miejskiej.
|
17 X 1987 |
zainstalowanie stutysięcznego aparatu telefonicznego.
|
|
IX 1992
|
zarejestrowano pierwsze telefony komórkowe w systemie analogowym (Centertel).
|
1996 |
zarejestrowano pierwsze telefony komórkowe w systemie cyfrowym (Era, Plus).
|
|