Duże miasta w starożytności, średniowieczu i pierwszych wiekach epoki nowożytnej nie posiadały komunikacji zbiorowej. Bogatszy gość lub mieszkaniec mógł skorzystać z wynajmu konia pod wierzch, lektyki czy pojazdu konnego, o ile nie miał własnego. Usługi tego rodzaju świadczyło miasto, jeśli posiadało pojazdy na wynajem, bądź też prywatni właściciele firm przewozowych, sklepów czy wytwórni powozów. Zakres usług w zakresie indywidualnej komunikacji publicznej rozszerzył się w XVIII wieku, a zwłaszcza XIX wieku: dorożki, bryczki, powozy itp. oczekiwały na pasażerów na wyznaczonych postojach (później tę rolę przejęły generalnie taksówki). Komunikacja indywidualna ogólnodostępna w Krakowie nie odbiegała od tego schematu działania. Dorożki konne funkcjonowały tu powszechnie najpóźniej od 1815 r.

Zorganizowanie zbiorowej komunikacji publicznej wymusił dopiero rozwój miast w XVIII wieku: rozrost terytorialny powiązany z napływem ludności na tle m.in. postępu uprzemysłowienia. W największej metropolii tamtych czasów - w Paryżu - już przed Wielką Rewolucją Francuską funkcjonowały stałe linie omnibusowe miejskie i podmiejskie (np. do Wersalu). Właśnie omnibus konny był najstarszym środkiem miejskiej komunikacji zbiorowej, rozpowszechniającym się w miastach europejskich, zaś już w XIX wieku zanikającym w miarę zastępowania go tramwajami, metrem, później autobusami. W Krakowie omnibusy funkcjonowały stale nie później niż w 1867 roku. W 1875 roku istniały dwa towarzystwa omnibusów konnych, obsługujące jedną trasę od mostu drogowego na Wiśle (na której przypadała granica administracyjna Krakowa) przez centrum miasta do Dworca Kolei Karola Ludwika (ok. 3 km). Wobec wysokich cen biletów (7 i 8 centów) omnibus nie cieszył się popularnością, więc towarzystwa omnibusowe zbankrutowały. Ponownie omnibusy konne jako atrakcja turystyczna ruszyły na trasę Barbakan - Wawel w 1975 roku, w którym obchodzono setną rocznicę powstania komunikacji zbiorowej w Krakowie.

XIX- i XX-wieczna historia komunikacji miejskiej w Krakowie odzwierciedla typowy proces rozwoju usług komunikacyjnych w ówczesnych miastach europejskich z użyciem:

konnej trakcji tramwajowej: po raz pierwszy na świecie zastosowanej w Nowym Jorku w 1832 r., w Europie w Paryżu (1855), na ziemiach polskich w Warszawie (1866);
elektrycznej trakcji tramwajowej z zasilaniem z sieci napowietrznej, upowszechniającej się w całej Europie od 1890 r., po uruchomieniu pierwszego na świecie tramwaju w Berlinie w 1881 r. (z zasilaniem dolnym z trzeciej szyny);
trakcji autobusowej, której początki w Europie przypadają na koniec XIX w., rozpowszechnienie od końca lat 20-tych XX w., a dominacja w latach 50-60-tych, do kryzysu paliwowego 1974 r.

KALENDARIUM KRAKOWSKIEJ KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ

od wprowadzenia tramwaju konnego

31 X 1882- uruchomienie pierwszej linii wąskotorowego (900 mm) tramwaju konnego na trasie: Dworzec kolei - Rynek Główny - Most Podgórski; 1881-82 - budowa remizy tramwaju konnego przy ul. Św. Wawrzyńca; inwestycje realizuje belgijska Kompania Generalna Kolei Drugorzędnych (miejskich).
1896- otwarcie drugiej linii tramwaju konnego na trasie Rynek - Główny - Park Krakowski
1900- elektryfikacja istniejących tras tramwajowych, przebudowa torowisk z zachowaniem rozstawu wąskotorowego; trakcję zasila z własnej elektrowni nowo powołana Krakowska Spółka Tramwajowa; w styczniu 1901 r. przybywają pierwsze elektryczne wagony tramwajowe z fabryki w Sanoku.
16 III 1901- oficjalne oddanie tramwaju elektrycznego do ruchu.
1909- pierwsze wykorzystanie automobili jako taksówek miejskich
1911- uruchomienie pierwszej miejskiej linii autobusowej na trasie: Dworzec kolei - Salwator; linię do czasu doprowadzenia tramwaju w 1913 r. utrzymuje prywatna Spółka Omnibusów Automobilowych za pomocą autobusów marki Laurin et Klement.
1910- wykup większościowego pakietu akcji Krakowskiej Spółki Tramwajowej przez Gminę Miasta Krakowa; ostateczna decyzja władz miasta o wprowadzeniu trakcji normalnotorowej i sukcesywnej likwidacji tramwaju wąskotorowego.
20 I 1913- uruchomienie pierwszej normalnotorowej linii tramwajowej (1435 mm): linia nr 5 na trasie III Most - Zwierzyniec; 1912-13 - budowa trakcji normalnotorowej, rozbudowa zajezdni przy ul. Św. Wawrzyńca; utworzenie bazy taborowej z wagonów silnikowych typu SN 1 (z fabryki w Sanoku) oraz doczepnych PN 1; 20 XII 1913: oddanie do ruchu dwu kolejnych tras tramwaju normalnotorowego; program załamuje się po wybuchu I wojny światowej.
20 II 1917- uruchomienie pierwszej linii tramwajowej do Podgórza (przedłużenie przez III Most do Rynku Podgórskiego); zasilanie trakcji tramwajowej przejmuje Elektrownia Miejska.
1925 - 1928- rozbudowa tras tramwajowych, później przerwana kryzysem gospodarczym.
17 I 1927- otwarcie pierwszej regularnej linii autobusowej obsługiwanej przez Krakowską Spółkę Tramwajową (trasa Barbakan-Prądnik Czerwony) - taboru dostarcza krakowska firma Orlickiego, zabudowując nadwozia autobusowe własnej konstrukcji na podwoziach ciężarówek marki Chevrolet (później Durant i Federal); 1927: otwarcie stałej prywatnej linii Heleny Hedlówny (ul. Jabłonowskich - Wola Justowska; autobus na bazie Forda T, od 1936-37 dwa autobusy na bazie podwozi ciężarówek Polski Fiat 621).
1 I 1929- zakończenie procesu przekształcenia Krakowskiej Spółki Tramwajowej w przedsiębiorstwo miejskie pn. Krakowska Miejska Kolej Elektryczna S.A.
1930- KMKE otrzymuje złoty medal na II Międzynarodowej Wystawie komunikacji i Turystyki w Poznaniu. Po 1931 - okres redukcji linii autobusowych i taboru w warunkach kryzysu.
1936 - 1939- okres inwestycji w komunikację tramwajową w ramach 10-letniego planu rozbudowy Krakowa; budowa nowych tras tramwajowych, uruchomienie linii nr 8 i 9, budowa nowej zajezdni w Podgórzu, zakup nowoczesnego taboru w fabryce sanockiej (wagony silnikowe SN 2 i doczepne PN 2).
1939-1945- okres gospodarki wojennej, załamanie procesu rozwoju komunikacji zbiorowej; redukcja linii autobusowych i tramwajowych; 1941: zasilenie taboru tramwajowego wyeksploatowanymi wozami z Norymbergi (wagony silnikowe SN 3 i doczepne PN 3) i z Eberswalde (SN 4 i PN 4).
1948 - 1949- wszczęcie procesu inwestycyjnego po kryzysie wojenno-powojennym: budowa linii tramwajowej na Grzegórzki, sprowadzenie pierwszych wagonów typu N z fabryki w Chorzowie.
1951- upaństwowienie Krakowskiej Miejskiej Kolei Elektrycznej: powstaje Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne; przed1950- likwidacja prywatnych przewoźników autobusowych.
1951-1953- uruchomienie pierwszych linii autobusowych (w oparciu o nowy tabor typu Mavag i Star 51) i tramwajowych do Nowej Huty; 31 XII 1953: zakończenie eksploatacji ostatniej linii tramwaju wąskotorowego.
1953- likwidacja ruchu tramwajowego w Rynku Głównym; 1956 - 1976: sukcesywne kasowanie przedwojennego taboru tramwajowego.
1969- do Krakowa przybywają pierwsze przegubowe wagony tramwajowe typu 102 N (później 102 Na). Lata 60-70-te: rozwój zaplecza MPK (rozbudowa zajezdni Podgórze, powstanie zajezdni tramwajowej Nowa Huta, autobusowych Bieńczyce i Wola Justowska).
1975- rozpoczęcie dostaw wagonów tramwajowych 105 N (później 105 Na i nowszych wersji).
1975-1980- funkcjonowanie komunikacji mikrobusowej na bazie samochodów marki Nysa 522.
1985- wpisanie do rejestru zabytków zespołu budynków zajezdni przy ul. Św. Wawrzyńca.
Od 1990- komercjalizacja komunikacji miejskiej; przekształcenie Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w spółki, dynamiczny rozwój prywatnych firm przewozowych
1998- utworzenie na terenie zabytkowego zespołu budynków starej zajezdni Muzeum Inżynierii Miejskiej.
2000- oddanie do ruchu najnowszej linii tramwajowej MPK na Kurdwanów, obsługiwanej przez nowoczesne wagony NGT 6k (tramwaj szybki), sprowadzane od XII 1999 z zakładów w Budziszynie (Niemcy).