Mówiące Maszyny: fonograf - gramofon
termin udostępniania: kwiecień - maj 2000

Thomas Alva Edison był jednym z najpłodniejszych wynalazców przełomu XIX i XX wieku. Zasługą Edisona jest wynalezienie między innymi żarówki (1879), kinetoskopu (1889), czy kinetografu (1891).

W roku 1877 Thomas Alva Edison wynalazł fonograf, który opatentował 19 lutego 1878 roku. W tym też roku założył pierwszą w świecie wytwórnię fonografów " Edison Speaking Phonograph Company". Konstrukcja fonografu była bardzo prosta: obracający się metalowy cylinder pokryty folią cynową i igła mocowana centrycznie do drgającej membrany. Igła, przesuwając się po cylindrze rysowała w głąb folii rowek w zależności od częstotliwości drgań membrany, tworząc po raz pierwszy tzw. zapis wgłębny. Odtwarzanie odbywało się poprzez powrót igły do początku cylindra.

W roku 1885 powstał pomysł zastąpienia walca z folią cynową walcem pokrytym warstwą wosku. Edison podejmując wyzwanie wynalazł i wprowadził do produkcji walce całkowicie wykonane z wosku. Dawało to możliwość wielokrotnego zapisu dźwięku na walcu.

W tym samym czasie, w 1887 roku, pojawił się poważny konkurent dla fonografu. Był to gramofon opatentowany przez Emila Berlinera /1851-1929/.

Oba przyrządy różniły się od siebie znacznie i tylko z początku dawały jakby te same efekty - odtwarzanie wcześniej nagranego dźwięku. Istotną różnicą konstrukcyjną był sposób nacinania warstwy wosku na płycie surowej. Rylec fonografu mocowany był wprost do membrany, stąd drgania membrany przenoszone na rylec powodowały jego ruch prostopadle do powierzchni i tzw. zapis wgłębny. W gramofonie Berlinera igła połączona była z membraną w sposób pośredni poprzez dźwignię. Dzięki takiemu rozwiązaniu, na płaskiej płycie igła rejestrowała drgania w płaszczyźnie poziomej, tzw. zapis boczny.

Ze względu na to że gramofon dawał większe możliwości przebudowywania i unowocześniania wraz z rozwojem techniki zapisu i odtwarzania dźwięku, to właśnie on przetrwał do lat 90-tych.

   

ILUSTRACJE