Muzeum Inzynierii Miejskiej w Krakowie

 

7.Most kolejowy na starym korytem Wisły

Most kolejowy nad starym korytem Wisły zbudowany został w latach 1861-1863 przez Kolej Galicyjską Karola Ludwika na linii kolejowej Kraków – Lwów. Kolej Galicyjska Karola Ludwika (nazwaną imieniem Karola Ludwika – brata cesarza austriackiego Franciszka Józefa) była jednym z największych w drugiej połowie XIX w. przedsiębiorstw kolejowych w Galicji. Jej właścicielem było Uprzywilejowane Towarzystwo Akcyjne Galicyjskiej Kolei Karola Ludwika (spółka akcyjna), które w 1857 r. założyła grupa galicyjskich przedsiębiorców pod przewodnictwem L. Sapiehy, a które rok później wykupiło od rządu austriackiego część Wschodniej Kolei Państwowej, tj. budowanej wówczas linii kolejowej z Krakowa do Lwowa (w 1891 r. rząd upaństwowił ten odcinek kolei).

Most kolejowy nad starym korytem Wisły jest jednym z najstarszych, zachowanych krakowskich mostów. Wybudowany w latach 1861-1863, zastąpił stojący w tym miejscu wcześniej drewniany most kolejowy. Jest mostem pięcioprzęsłowym o rozpiętości każdego z przęseł równej 10,8 m i wysokości niemal 7 m. Ustrój nośny stanowią ceglane sklepienia zamknięte półkolistymi łukami o świetle między wezgłowiami 11,2 m. Sklepienia oparte są na masywnych filarach o szerokości 2,18 m. Filary i przyczółki mostu wykonano z kamienia ciosowego, a wypełnienia pachwin i ściany boczne z muru cyklopowego – dużych bloków naturalnego kamienia, ociosanych do postaci nieregularnych wieloboków.

Most zbudowany został dla linii kolejowej dwutorowej. Jego całkowita długość to 98,6 m, a szerokość 11,8 m. O rozmachu inwestycji świadczy fakt, że także dzisiaj, już jako wiadukt, jest nadal eksploatowany i w pełni użyteczny zarówno dla kolei, jak i dla poprowadzonego pod nim ruchu kołowego.

Po wschodniej stronie wiaduktu, od ul. Grzegórzeckiej nad filarami zachowały się w tondach cyfry z datą otwarcia mostu: 1863. Odpowiednio od strony ul. Dietla w kręgach nad filarami były umieszczone litery: GKLB (Galizische Karl Ludwig Bahn – tj.: Kolej Galicyjska Karola Ludwika), które usunięto w latach 1950-tych.

Most kolejowy stał się wiaduktem po zasypaniu w latach 1878-1880 koryta Starej Wisły (inwestycję tą nadzorował Maciej Moraczewski – ówczesny kierownik Budownictwa Miejskiego i autor projektu architektonicznego innego obiektu na szlaku: strażnicy pożarniczej).