Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie

3.Wiadukt kolejowy

Wiadukt kolejowy nad ul. Lubicz wybudowano w latach 1896-1898. Budowla ta była pierwszym w Krakowie cywilnym dwupoziomowym skrzyżowaniem w Krakowie. Budowę wiaduktu powiązano z obniżeniem nawierzchni ul Lubicz, którą ujęto w mury oporowe.

Do czasu wybudowania wiaduktu ul. Lubicz krzyżowała się z torami kolejowymi na jednym poziomie, co powodowało znaczne utrudnienia w ruchu na bardzo ważnym trakcie do Mogiły. Inwestycję sfinansowała austriacka kolej państwowa; jej specjaliści przygotowali także projekt techniczny, podczas gdy projekt architektoniczny zlecono do wykonania krakowskiemu architektowi Teodorowi Talowskiemu.

Przęsło wiaduktu ma konstrukcję metalową, wspartą na 16 kamiennych kolumnach ustawionych w obniżeniu ul. Lubicz w dwóch równoległych rzędach.

Mur oporowy ma zmienną wysokość dostosowaną do głębokości wykopu i zbudowany został z piaskowca ciężkowickiego. Mur, mocno boniowany o charakterze dzikiej rustyki, został rozczłonkowany ryzalitami w przedłużeniu których nad murem ustawiono kamienne filarki przykryte daszkami. U wejść na kamienne schody obok wiaduktu ustawiono kamienne kolumny kolumnami, które w wyższej partii stanowiły pierwotnie podpory uchwytów lamp gazowych – lampy te (nie zachowane), podobnie jak inne oświetlające ulicę w podkopie, zaprojektował Talowski.

Po obu stronach wykonano kamienne schody: po stronie południowej dwubiegowe, łamane, a po stronie północnej (od strony dworca kolejowego) jednobiegowe, proste z podestem oraz, także od strony północnej, w dwóch miejscach wąskie schody prowadzące do koloni kolejarskiej (osiedla kolejowego).

Kutą metalową ornamentykę wiaduktu i muru oporowego wykonała krakowska firma Józefa Góreckiego - ta sama, która wykonała m.in. krzyż na Giewont i bramę do klasztoru na Skałce). Na balustradzie wiaduktu widniały pierwotnie monogramy cesarza Franciszka Józefa – otwarcie wiaduktu zbiegło się z 50tą rocznicą objęcia tronu przez tego władcę.

Szerzej:

Podkop na ulicy Lubicz w Krakowie, „Czasopismo Towarzystwa Technicznego Krakowskiego” 1898/12

J. Jurczak, P. Krakowski, Karta ewidencyjna zabytku: wiadukt i podkop Talowskiego, materiały Służby Ochrony Zabytków w Krakowie