Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie

13.Most Piłsudskiego

Most Piłsudskiego wybudowano w przedłużeniu ulic Krakowskiej i Legionów, w miejscu planowanym pod budowę mostu jeszcze na początku XX w. (jeszcze przed I wojną światową wykonano w tym miejscu fundament pod przyszłe przyczółki mostowe). Nowy most, u wylotu ulic Krakowskiej i Legionów, miał zastąpić położony nieco dalej w dole rzeki Most Podgórski.

Most zaprojektowano w biurze projektowym Wydziału Budowy Mostów Ministerstwa Robót Publicznych w Warszawie. Nad projektem pracował zespół inżynierów, w którego skład wchodzili: Aleksander Witkowski, Tadeusz Zagner, Michał Zalewski i kierujący pracami prof. Andrzej Pszenicki. Prof. Pszenicki był absolwentem petersburskich uczelni: Uniwersytetu (wydziału matematycznego) i Instytutu Inżynierów Komunikacji, zaprojektował i kierował budową oraz przebudową wielu mostów w Rosji i Estonii (zaprojektował m.in. słynny zwodzony Most Pałacowy w Petersburgu), a także rektorem Politechniki Warszawskiej.

Roboty budowlane rozpoczęto w czerwcu 1926 r. Kierował nimi Komitet Budowy Mostu Żelaznego nr IV w Krakowie.

Przyczółki betonowe mostu, posadowione na fundamentach wykonanych jeszcze podczas budowy bulwarów wiślanych, obłożono wykładziną dolomitową. Dwa betonowe filary mostu wyłożono od strony dopływu wody okładziną granitową, a od strony odpływu dolomitową.

Żelazna kratownicowa konstrukcja mostu wykonana została w krakowskich zakładach Zjednoczone Fabryki Maszyn, Kotłów i Wagonów L. Zieleniewski i Fitzner - Gamper. Jej montaż, ukończony w styczniu 1931 r., wykonała również firma Zieleniewskich.

Jezdnię, o szerokości 10 m, wyłożono brukiem z kostki bazaltowej. Po obu stronach jezdni, za dźwigarami, wykonano chodniki dla pieszych o szerokości 3 m każdy, które wyłożono asfaltem wykonanym i położonym przez firmę Limbit – Polmin. Metalowe balustrady wykonano w Hucie Pokój.

Długość mostu to 146 m. Silnie wygięte ku górze przęsło środkowe liczy 72 m długości.

W związku z koniecznością budowy dróg dojazdowych wyburzono część obiektów po obu stronach Wisły, m.in. halę targową w Podgórzu. Do stycznia 1932 r., kiedy to most oddano do użytku, wykonano jedynie boczne dojazdy do mostu po obu jego stronach. Dwa lata trwała jeszcze budowa dojazdów na osi mostu i ulic Krakowskiej oraz Legionów.

Budowa mostu i dojazdów kosztowała miasto i rząd 5 mln złotych.

Most otwarto 19 stycznia 1933 r. i już wtedy nazwano go Mostem im. Józefa Piłsudskiego.

Za korzystanie z mostu pobierano opłaty od samochodów, furmanek, a także od pieszych.

Most zaminowany został przez wojska niemieckie i częściowo uszkodzony w styczniu 1945 r., lecz w 1948 r. odbudowano go w pierwotnej formie. Do tego czasu wykorzystywano prowizoryczną drewniana przeprawę zbudowaną dla czołgów na dolnych bulwarach przez saperów Armii Czerwonej.

Szerzej:

W. Brzoskwinia, B. Krzaczyńska, Mosty wiślane /w:/ Mosty Krakowa do 1945 r. Katalog wystawy Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie, Kraków 2002